- بهشتی به نام اردبیل

جستجو

بایگانی۱۳۹۰

تکم‌چی‌ها بشارت‌دهندگان نوروز در اردبیل

طبق یک آیین و سنت دیرین تکم که عروسکی سنتی و با پیشینه تاریخی بسیار است در چند روز مانده به عید نوروز بر دستان تکم‌چی‌ها در کوی و برزن اردبیل نوید بهار را داد.

تکم یکی از نمادهای استقبال نوروز در اردبیل و شهرهای اطراف است که به شکل بز که اسکلت آن از چوب ساخته شده و با دست و پای متحرک بر یک صفحه چوبی سوار شده و بر محوریت همان چوب توسط تکم‌چی بالا و پایین می‌رود نمودی از آمدن بهار و نوروز است.

تکم‌چی‌ها بر دست، پا و گردن اسکلت بز پارچه‌های رنگی و آیینه و گل بسته و با خواندن اشعاری در مدح اهل بیت به ویژه امیر‌المومنین (ع) با نواهای محلی به خلق فضای شادی و فرح‌بخش در اردبیل پرداخته‌اند.

حضور تکم‌چی‌ها در معابر و محلات اردبیل خبر از آمدن عید نوروز می‌دهد و تکم‌چی‌ها پیک‌های شادی‌ آفرین این جشن ملی هستند که در این ایام درب خانه‌ها را زده و بلافاصله با باز شدن درب منازل با به حرکت درآوردن تکم اشعار خودساخته خود را با آواز و ضرب آهنگ تکم نجوا کرده و شادی و شور و شعف را به خانه‌های مردم هدیه می‌کردند.

عید نوروز در اردبیل به عید امیر‌المومنین(ع) معروف است

بنابر گزارش خبرگزاری شبستان از اردبیل، عید نوروز در میان عامه مردم اردبیل به ” امیر‌المومنین بایرامی ” معروف بوده و مردم با این نیت چند روز مانده به عید در پی خانه تکانی دل برآمده و با قصد زدودن کینه‌ها از دل به سراغ همدیگر رفته و آشتی را جایگزین کینه می‌کنند.

عمده سخنان تکم‌چی‌ها نیز در اشعار و سخنانشان تکیه بر مدح امیر‌المومنین(ع) است و مردم اردبیل بر این باورند که عید نوروز در زمان باستان متعلق به حضرت امیر‌المومنین(ع) و اهل بیت ایشان است.

در فرهنگ بومی اردبیل این اعتقاد وجود دارد که روز غدیر خم به سال ۱۰ هجری قمری که رسول مکرم اسلام (ص)، علی (ع) را به جانشینی خود انتخاب و معرفی کرد برابر با روز اول فروردین ماه بوده که اردبیلی‌ها نیز با اعتقاد راسخ بر چنین واقعه تاریخی پیک‌های شادی و تکم‌چی‌های گرم نفس در اردبیل را راه‌ انداخته و با اشعار دل‌نشین با مضامین:

بهار آمد بهار آمد خوش آمد / علی با ذوالفقار آمد خوش آمد

سیزون بو تازه بایراموز موبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز موبارک

عید بر شما مبارک باد و هفته‌ها، سال‌ها و روزهایتان قرین شادی باشد

جناب جبرییل نامه گتیر‌دی / گتیرجگین پیغمبره یئتیردی

که اشاره به وحی حضرت حق مبنی بر ابلاغ امامت علی (ع) داشته و بدین معنی است: حضرت جبرییل پیام آورد و به محض نزول آن به پیامبر رحمت ابلاغ کرد.

اردبیلی‌ها عموما به تکم‌چی‌ها عشق می‌ورزند و هرگز با ترشرویی با آنان مواجه نمی‌شوند و تکم‌چی‌ در شعری که می‌خواند وعده شادی، عروسی و زیارت به صاحب‌خانه در سال جدید می‌دهد و صاحب‌خانه با پرداخت پول، شیرینی و تنقلات از تکم‌چی‌ها استقبال می‌کند تا فردا تکم‌چی دیگری در را بزند، سرود شادی دیگری سر دهد، شهر را پر از نشاط و سور کند و به برگزاری جشن نوروز استمرار دهد.

تکم‌گردانان که سابقه‌ای دیرینه در این نوع نمایش منحصر به فرد دارند با جریان‌های نشاط‌ انگیز نمایش‌های عروسکی بالاخص در ایام جشن‌های نوروزی به شادی مردم می‌افزودند ولی آنچه که مسلم است تکم‌چی‌ها در حوزه جغرافیایی آذربایجان بالاخص دشت مغان و حوزه استان اردبیل ظهور کرده و رد‌یابی و رصد آغاز فعالیت آنها تا دوره صفویه دارای شواهد و مستندات لازم است.

 تکم‌چی‌ها سروده‌های متعددی دارند که همه نشانگر آمدن نوروز، بهار و شادی دل‌ها و جان‌ها است به طوری که آنان با سردادن سرود

وعده یئلی اسدی قیزار هواسی / اوجالاشار تکم‌چی نین صداسی

یعنی با وزیدن نسیم نوروزی که در اردبیل به ” وعده یئلی ” مشهور است نوای تکم‌چی هم برای آمدن نوروز بلند می‌شود. تکم‌چی‌ها و تکم‌گردانان در بین دو چهارشنبه آخر سال آمده و مردم را به فرارسیدن نوروزی شاد دعوت می‌کنند. ادامه مطلب

تاریخچه کتابخانه در اردبیل

تاریخچه کتابخانه در اردبیل

تاریخچه کتابخانه در اردبیل

نخستین کتابخانه در اردبیل در قرن ۸ ق. به‌همت شیخ صدرالدین موسی، فرزند شیخ صفی‌الدین اردبیلی، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفاده عموم ایجاد شد. پس از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه اردبیل قدیم‌ترین و غنی‌ترین کتابخانه ایران به‌شمار میرفت . شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سال ۷۰۰ ق. جانشین شیخ زاهد گیلانی گردید و خانقاهی برای مریدانش ترتیب داد و کتابخانه‌ای نیز بنیان نهاد که پس از مرگ او، کتابخانه همچنان مجمع مریدان بود. مخصوصاً پس از تشکیل سلسله صفویه (۹۰۷ ق.)، به کتابخانه و آرامگاه شیخ توجه بیشتری شد به‌حدّی که شاه عباس اول صفوی (۹۹۶-۱۰۳۸ ق.) در سنه ۱۰۱۷ ق. کتاب‌های گرانبهایی به آنجا وقف کرد.

آدام اولئاریوس که به سال ۱۰۴۷ ق./ ۱۶۳۷ م. از این کتابخانه بازدید کرده، می‌نویسد که اکثر کتاب‌های خطی آنجا از نظر هنر و درونمایه در دنیا بی‌نظیرند… .

جیمز موریه انگلیسی این کتابخانه را به سال ۱۲۲۷ ق./ ۱۸۱۲ م. در حالی‌که کتاب‌ها بر روی هم انباشته شده بود، دیده‌است. در جنگ دوم ایران و روس (۱۲۴۱-۱۲۴۳ق.)، این کتابخانه به‌عنوان غنیمت جنگی نصیب روس ها گردید و تعداد ۱۱۴ نسخه از کتاب‌های نفیس و نادر آن به کتابخانه سن پترزبورگ روسیه منتقل گردید. در سال ۱۳۱۴ ش. تعداد کتاب‌های باقی‌مانده به‌دستور وزارت معارف به تهران انتقال یافت.

در سال ۱۳۲۸ ش. کتابخانه‌ای عمومی با نام «قرائت‌خانه عمومی» با ۹۰۰ جلد کتاب جهت استفاده عموم، به‌ویژه معلمان، به‌همت معاون رئیس فرهنگ اردبیل تأسیس شد. در سال ۱۳۴۶ با تشکیل کتابخانه عمومی اردبیل، مجموعه قرائت‌خانه عمومی به این کتابخانه منتقل گردید، که با نام «کتابخانه عمومی شماره یک»، قدیم‌ترین کتابخانه عمومی در مرکز استان اردبیل به‌شمار می‌رود. ادامه مطلب

پیست اسکی آلوارس

آلوارس جاذبه ای سحرانگیز در دامنه کوه سبلان

آلوارس جاذبه ای سحرانگیز در دامنه کوه سبلان

تاریخ روستای آلوارس(آل وراث-آل وراستان-آل پارس)

قدیم ترین روستایی که در دامنه سبلان پا به عرصه وجود گذاشته است روستای آلوارس است.مردی در زمان های قدیم در آن روستا زندگی می کرد که ادعا می نمود وارث این مکان است.بعد از درگذ شت آن پیر مرد طایفه او بنام آل وارث معروف شد. گروهی هم می گویند در روستای آلوارس باغهای بزرگی وجود داشت که از درختان تنومندی چون شمشاد و سر و بید تبریزی انباشته بود.نجاران از آن درخت انبوه الورا می بریدند و کسانی که از روستا همجوار خانه می ساختند از روستای آلوارس الوار میخریدند.به خاطر این درختان تنومند و الوار محکم این روستا به الوارستان معروف شد. گروهی هم می گویند اجداد اهالی این روستا به نژاد پارس می رسد .این روستا را پارسیان در زمانهای بسیار قدیم ساخته و مدت مدیدی در آن زندگی کرده اند.به همین خاطر نام آل پارس نیز بر روی آن می نهند.ولی از همه مصطلح تر برای این روستا ،عنوان آل پارس است.

پیست اسکی آلوارس

مجموعه فرهنگی, توریستی و ورزشی آلوارس در یکی از زیباترین نقاط استان از لحاظ گردشگری و در دامنه های مرتفع و زیبای سبلان واقع شده است که بزرگترین پیست اسکی از لحاظ وسعت در ایران می باشد. این پیست اسکی در فاصله ۱۲ کیلو متری روستای آلوارس و ۲۴ کیلومتری سرعین قرار گرفته است و از انجائی که پیست فوق در ارتفاع ۳۲۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد به سبب بارندگی برف فراوان در طول پائیز و زمستان و به جهت دیر ذوب شدن برفهای این منطقه می تواند در حدود شش الی هشت ماه از سال مورد استفاده قرار گیرد که از این لحاظ در کشور در رتبه اول است. ادامه مطلب

logo-samandehi